Posts

Showing posts from 2010

DALIT SA PAGTATAPOS NG TAON -- E. SAN JUAN Jt

Image
DALIT SA PAGDIRIWANG BAGO SUMAPIT ANG HULING PAGTUTUOS


Ito’y umiiral sapagkat, kasanib ng pagsalungat sa sarili, taglay nito ang kanyang pagkasugpo.”
- -F. Hegel




Sabi mo’y nabuhay ka sa panahong limot na sina Dorong Asedillo at Kulas Encalledo.
Di na bale….
Kahit turing sa iyo’y lawit-dilang patay-gutom, sampay-bakod, sinikap mong
pagbutihin ang gawaing iniatas at itinagubilin.
Paano nga maiaayos ang buto-buto sa mundong tagilid? Suliraning masalimuot.

Sa gabi ng ating pagniniig, bakit nakatalukbong sa kulandong ng isip?
Di mo naman ipinagbili ang mga buto ng yumaong magulang….
Di bawal ang mangarap habang sumisingasing sa paligid ang baril at balila.

Kumakatok sa pinto ang kamao ng unos, nagbabanta….

Inihasik ng diktadurya ang sindak—dukot, tortyur, masaker, pati Abu Sayyaf—
Pinag-usig at pinuksa ang mga makabayang mamamayan.
Nilapastagan ng mga patutot ng oligarko ang sinumang tumutol—Putris.
pati Birhen siguro’y gagahasahin kung kailangan, kahit hindi….

Sangkatutak na litanya ng banta…

DALAWANG BAGONG TULA ni E. San Juan, Jr.

Image
KAHIMANAWARI



Laging tiklop-tuhod noon, hayup na nagdarasal
Sa bawat bigwas at bawat hagupit, bumubulong-bulong
Tigil na, Inday, abutin mo ang brasong it!

Hanggang kailan balewala—hanggang di pa tumatalab?
Sa palengke lahat ay nabibili’t ipinagbibili—
Di lang talampakan ng katawan kundi pati singit ng kaluluwa….

Dura ng galit ang sukli, ngipin sa ngipin
Habang nakaduro ang alambreng dekoryente sa suso mo—
Tumalab na ba ang talim ng poot at pagkamuhi?

Abutin mo, Inday, ang armas na ito!

Nakalatay sa laman ang basbas ng pulbura’t tingga…
Bakit pa luluhod at gagapang sa nagpawalang-halaga?
Nakasalang sa sumusugbang bunganga ng baril—

Sunggaban mo, Inday, ang sandata ng masang nakaalay!




NABURANG GUHIT NG LARAWANG-DIWA, SIMULAKRANG ABOT-TANAW


Kawiiliwili ang silid na ito, hantungan ng iyong paglalakbay.

Halina’t maupo dito sa harap ng punong pino sa may durungawan.

Di nasaling ng nagmamadaling takbo ng daigdig ang pusong namamahinga.

Halika’t magnilay tayo sa panahong dumadaloy, magmuni-muni sa karanasan at…

CRITICAL INTERVENTIONS by E. San Juan, Jr.

Image
Order fom Lambert Academic Publishing, Saarbrucken, Germany (ready December or January 2011):

ABOUT THE BOOK

Situating the crisis of the humanities in the terror-wars of global capitalism, E. San Juan opens up the field of critical theory to unacknowledged counter-hegemonic impulses in selected modernist writers in Europe and the United States.

Composed as strategic interventions in the field of cultural studies, the essays attempt a dialectical fusion of inventory and self-critique . By way of Pablo Neruda’s radical poetics, San Juan surveys the achievement of Filipino writers in an embattled U.S. neocolony, the Philippines.

A provocative reappraisal of Asian American Studies is offered for heuristic dialogue in the wake of 9/11 and the recent financial collapse. Using a comparative approach to Edward Said and Antonio Gramsci as a point of departure, San Juan initiates a project of revaluation by deploying Charles Sanders Peirce’s semiotics to retrieve historical indices and institut…

The Shaman's Careless Whispers

Image

Luis V. Teodoro | Sins of the Padres - Bulatlat

UMBAY TUNGO SA TAGUMPAY

Image
UMBAY PATUNGONG TAGUMPAY


1.

Unti-unti umaambon dumagit ang naglambiting
ulap sa panimdim
Patak-patak napigtal ang pangakong nahulog sa matris ng lupa
Naligaw ang umaasong tala sa takip-silim ng pangarap
Dahan-dahan ang pakpak ng guni-guni’y lumilim
humimlay sa iyong bisig

Bumalisbis dumaluyong ang babaeng kagila-gilalas—
Sumasaiyo sumasaatin ang kanyang pusong umiigkas—
Umaapaw ang ligayang biyaya ng tagapagligtas—


2.

Umuulan nang ikaw’y umalis, nakisilong sa mutyang humarap sa panganib
Umaapaw ang batis, lumalagos sa pader ng tadhanang walang mukha
Nagpasiya ka, bulong mo’y dasal na tumalab sa kilabot at hilahil
Unti-unti humupa ang antak ng pagsusumamo, kamao’y bumuka’t bumigay

Bumalisbis dumaluyong ang babaeng kagila-gilalas—
Sumasaiyo sumasaatin ang kanyang pusong umiigkas—
Umaapaw ang ligayang biyaya ng tagapagligtas—


3.

Dahan-dahang tumikom ang labing bumigkas ng pagbati sa nagtanang panaginip
Tigil na ang pangungulila-- Sa wakas ng sigwa, gumigising ang ban…

TAO TE CHING -Rendered into Filipino 1 & 2 (REVISED AUG 2010)

Image

PAHIWATIG NG ARMADONG PARALUMAN--E. San Juan, Jr.

Image
PAHIWATIG NG ARMADONG PARALUMAN

I.

Mahal,
Nagliliyab ang lansangan ng Islang Puting Bato nang ikaw’y
lumisan
Sa iyong balintataw nagtalik ang liwanag at dilim
Nagtipan ang luha’t ngiti sa hanggahan ng pangako’t alaala
Saang likong landas tayo naghiwalay, nakipagsapalaran?

Pumalaot ka sa lagim ng lungsod, napigtal sa diwa’t nakintal sa dibdib
Patnubay ang masang kumalinga, sabik sa paglaya’y naglakbay
Bagwis sa budhi’y pumailanlang sa madugong larangan
Sa gilid ng bangin naglamay, sa gubat ng gunita naghintay
sa tukso ng mapagkandiling bituin.

KORO:

Sa bawat pintig ng iyong kaluluwa, sa bawat himaymay
Nagpupumiglas ang sinag ng kinabukasan—
Luningning ng pag-asa, halimuyak at alindog ng panaginip ng armadong diwatang kusang naghandog, kumalas, nagligtas—



II.

Mahal,
Nilambungan ng usok at apoy ang gayuma ng iyong pilik-mata
Humagip ang bagwis ng guniguning lumipad lumapag
Lumusong ka’t tinahak ang tulay sa nilunggating ligaya
Sa dusa’t aliw ng busabos, binalangkas mo ang hiwaga ng darating.


Saa…

TAO TE CHING -Rendered into Filipino (70-81)--Revised Version

Image
LANDAS & KAPANGYARIHAN (70-82) Revised Version

ni E. SAN JUAN, Jr.


70.

Ang mga salita ko’y madaling masapol at madaling mailapat.

Subalit walang sinuman, sa ilalim ng langit, ang nakauunawa dito upang subukan at isapraktika ito.

Ang mga pangungusap ko ay tumatalima sa dalubhasang guro;

Ang mga kilos ko ay ginagabayang mahigpit.

Sapagkat hindi nauunawaan ng madla ang mga turo ko, hindi nila kilala ako.

Iilan lamang ang may kabatiran sa akin; mabibilang ang nakikinig, kaya taglay ko pa ang katutubong dangal.

Sa gayon, suot ng pantas ang maligasgas na sakong damit at kimkim niyang malapit sa puso ang tunay na hiyas.

71.

Napakiwari mong hindi mo talagang alam—ito ay kahanga-hanga.

Kung hindi mo tanto na hindi mo naiintidihan-- ito ay tiyak na kamalian.

Walang pagkukulang na ganito ang pantas

Sapagkat tanggap niya na ang kakulangan ay tunay na kakulangan.

Sapagkat tanggap niya ang kanyang mga kakulangan, wala siyang kapintasan.

72.

Kung ang tao’y walang takot sa awtoridad, tiyak na mahu…

TAO TE CHING -Rendered into Filipino (60-69)--Revised Version

Image
LANDAS & KAPANGYARIHAN (Revised 21 June 2010)

Salin ng TAO TE CHING ni

E. SAN JUAN, Jrt.




60.

Ang pamamahala ng bansa ay katulad sa pagluluto ng maliit na isda.

Lapitan ang sansinukob sa pamamagitan ng Landas

At walang mapapala ang mga diyablo ng kabuktutan.

Hindi ibig sabihin nito na ang kasamaan ay hindi magmamalupit,

Ngunit ang ispiritu nila ay hindi makapipinsala.

Hindi lamang ito, na hindi makasasakit sa iba, kundi pati ang pantas ay hindi makapipinsala.

Hindi sila kapwa mananakit, at ang birtud na taglay nila ay makapagpapasigla sa kapwa.

61.

Ang malawak na bayan ay tulad ng tumana sa paanan ng bumabalisbis na agos ng ilog;

Ito’y tagpuang pook ng maraming bagay sa mundo;

Nagsisilbing ina ng lahat ng nilikha.

Laging naigugupo ng babae ang lalaki sa bisa ng magiliw at mayuming katatagan,

Habang nakatalungkong walang kibo, mahinhin.

Samakatwid, kung makitrato ang isang maunlad na bansa sa mga dukhang bansa sa mapagkumbabang paraan,

Mapapamahalaan niya sila.

At kung ang maralita naman ang makikib…

LANDAS & KAPANGYARIHAN--Filipino Version of TAO TE CHING (51-59)

Image
LANDAS & KAPANGYARIHAN-- Filipino Translation of TAO TE CHING

ni E. SAN JUAN, Jr.




51.

Lahat ng bagay ay bumubukal sa Landas.

Binubusog at pinatataba ng birtud ang lahat.

Binibigyan ng laman ang lahat ng bagay sa mundo.

Binibigyang hugis ang kapaligiran.

Kaya lahat ng nilalang ay dumudulog upang igalang ang Landas at pagpugayan ang birtud.

Hindi humihingi ng paggalang sa Landas at parangal sa birtud,

Ngunit ang mga ito’y kabulod ng kalikasan at kusang nangyayari.

Sa gayon, lahat ng mga bagay ay bunga ng Landas.

Pinapakain sila ng birtud, pinauunlad at inaalagaan.

Kinukopkop, inaaruga, pinalalaki at ipinagtatanggol.

Sa gayon, lumilikha’t hindi umaangkin ang Landas.

Ang birtud ay taos-pusong kumakalinga.

Ang kalikasan ang humuhubog sa lahat, gumaganap at nagbubuo sa lahat.

Lahat ay nagpaparangal sa Landas at nagpipitagan sa birtud.

Kapwa hindi nag-uutos, kung sinusunod ang makapangyarihang kalikasan.

Pumapatnubay ngunit hindi umaangkin, gumaganap nang walang hinihingi, laging nag-aanyaya.

Tumutulong …

LANDAS & KAPANGYARIHAN--Filipino Version of TAO TE CHING (41-50) --E. SAN JUAN, Jr.

Image
LANDAS & KAPANGYARIHAN (41-50)

Salin ng Tao Te Ching ni E. SAN JUAN, Jr.



41

Naulinigan ng matalinong paham ang tinig ng Landas at masigasig na sinikap isapraktika ito.

Nabalitaan ng karaniwang palaaral ang tungkol sa Landas at nilalaro itong patumpik-tumpik.

Ang hangal na iskolar ay nakasagap ng balita tungkol sa Landas at walang patumanggang humalakhak.

Kung walang halakhak, hindi ito karapat-dapat maging Landas.

Kaya dinggin ang kasabihan:

Ang maliwanag na daan ay nagmumukhang makulimlim.

Ang pagsulong ay tila pag-urong.

Ang patag na daan ay tila mabako.

Ang matayog na birtud ay tila lambak na walang halaman;

Ang puring wagas at busilak ay tila madungis.

Ang mariwasang birtud ay tila gulanit;

Ang matipunong birtud ay tila mabuway.

Ang tunay at matimtimang birtud ay tila ipinagkanulo.

Ang huwarang parisukat ay walang sulok.

Ang mahusay na kasangkapan ay bumubuntot sa iba pang kaabalahan.

Mahirap marinig ang pinakamatinding tunog;

Ang dakilang larawan ay walang hugis.

Nakakubli ang mapagpalang …

LANDAS & KAPANGYARIHAN--Filipino Version of TAO TE CHING (31-40))

Image
LANDAS & KAPANGYARIHAN (Translation of Tao Te Ching, 31-40)

ni E. SAN JUAN, JR.



31.

Ang mga sandata’y kasangkapan ng kilabot; kinapopootan iyon ng lahat ng nilikha.
Sa gayon, hindi ginagamit iyon ng mga tagapagtaguyod ng Landas.
Pinipili ng marangal na mamamayan ang kaliwa kung nasa tahanan siya.
Ngunit kung ginagamit ang sandata, itinatanghal ang kanan.
Ang mga sandata ay instrumento ng imbing sindak, hindi ito kagamitan ng taong marangal.
Ginagamit lamang iyon kung wala na siyang ibang paraang mapipili.
Hinihirang na pinakamagaling ang kapayapaan at kahinahunan.
Ang tagumpay ay hindi dahilan upang ipagdiwang ang alindog ng sandata.
Kung nasasayahan ka sa ganda ng armas, nalulugod ka sa pagkitil ng buhay.
Kung nalulugod ka sa pagpuksa, hindi matutupad ang kaganapan ng iyong loob at pagtamasa sa minimithi.
Sa mga maluwalhating pagkakataon, binibigyan ng halaga ang kaliwa;
Sa panahon ng pighati, ipinagpapauna ang kanan.
Sa kanan ang pinunong nag-uutos, sa kaliwa ang lider ng hukbo.
Nawika noon pa…

LANDAS & KAPANGYARIHAN--Filipino Version of TAO TE CHING (21-30)

Image
LANDAS & KAPANGYARIHAN (21-30)

[Salin sa Filipino ng TAO TE CHING]


ni E. SAN JUAN, Jr.




21.

Ang pinakamaringal na birtud ay masugid na pagsunod lamang sa Landas.

Ang pagtunton sa Landas ay malabo at alanganin, palibhasay kasabay ito sa lakas ng pagkilos.

Ito’y di mahihipo sapagkat mailap, ngunit sa pusod kimkim ang imahen;

Ito’y mailap at di masisilo, ngunit sa pinakaubod nito ang mga pangyayari;

Ito’y lihim at nakukubli sa dilim, ngunit sa puso nito nakaluklok ang huwaran ng kapangyarihan.

Ang buod ay lantay na katotohanan; nilagom sa loob ang tunay na paniniwala.

Sa mula’t mula pa hanggang sa kasalakuyun, ang pagdakila sa Landas ay walang patid.

Sa gayon, gamitin ito upang matarok ang udyok na lumilikha ng mga bagay sa santinakpan.

Paano ko nabatid ang kalagayan ng sinapupunan ng mga bagay?

Sumangguni ako sa Landas.

22.

Bumigay upang manatiling buo;

Yumukod upang maituwid;

Gasgasin upang maging bago;

Sa pagkakaroon ng kaunti, madaragdagan pa ito;

Kung nag-uumapaw ang pag-aari, mababalisang lubo…

LANDAS & KAPANGYARIHAN--Filipino Version of TAO TE CHING (11-20)

Image
LANDAS & KAPANGYARIHAN (11-20)

[Revised Version]

ni E. SAN JUAN, Jr.


11.

Tatlumpung rayos ng gulong ang kabahagi sa pag-inog nito.

Ang walang lamang lugar ang siyang dahilang nagagamit iyon.

Humubog ng palayok mula sa luwad;

Ang agwat ng kawalan doon sa loob ang siyang sanhi ng pagkasangkapan nito.

Yumari ng pinto at bintana angkop sa isang silid;

Ang luwag at butas nila ang siyang dahilang magagamit ito.

Samakatwid, ang nakapaligid na bagay ay nagdudulot ng kabutihan

Ngunit sa kawalan matutuklasan ang halaga ng kagamitan.

12.

Binubulag ang mata ng limang kulay.

Binibingi ang tainga ng makakikiliting ingay.

Pinamamanhid ang dila ng limang lasa.

Ginigiyagis ang puso ng aliw ng pangangabayo at pangangaso.

Nililigaw at nililinlang ng mga mamahali’t bihirang bilihin ang pag-unlad ng katauhan.

Salungat doon, ang pantas ay pinapatnubayan ng kung ano ang likas na saloobin at hindi kung ano ang napapanood;

Pinababayaan ito’t pinipili iyon.

13.

“Ang pagtanggap ng tangkilik ay nakapangingilabot na kahihiya…

LANDAS & KAPANGYARIHAN--Filipino Version of TAO TE CHING (1-10)

Image
LANDAS & KAPANGYARIHAN

[ Salin ng TAO TE CHING ]


ni E. SAN JUAN, Jr.
[Revised Version]


1.

Ang Landas na naisasawika ay hindi ang walang pagbabagong Landas.

Ang pangalang naisulat ay hindi ang pangalang walang pag-iiba.

Ang walang pangalan ang matris ng langit at lupa.

Ang may taglay na pangalan ang siyang ina ng lahat ng nilikha.

Samaktwid, dapat itampok ang kawalan.

Laging walang pagnanais, makikita mo ang mahiwagang kababalaghan.

Laging nagnanais, mamamasid mo ang nakamamanghang paglalantad.

Itanghal ang umiiral kung nais masukat ang saklaw ng katalagahan.

Nagbubuhat ang wala’t mayroon sa isang bukal, ngunit magkaiba ang kanilang bansag;

Dilim sa pinakabuod, lumalabas na tila karimlan ang dalawang pangyayaring napakalalim.

Sila ang tarangkahan sa lahat ng hiwaga.

2.

Sa ilalim ng langit, alam ng lahat ang galing ng ganda bilang kagandahan ay nakasalalay sa kapangitan.

Batid ng lahat ang kabutihan ay may bisa lamang sapagkat nakasalalay iyon sa kasamaan.

Samakatwid, ang umiiral at kawala’y kapwa…

ARMADONG DIWATA

Image
DIWATANG MANDIRIGMA

-- ni E. San Juan, Jr.


1.

Malik-mata? Gayuma ng pangako’t pag-asa?
Alaala ng naglahong aliw nasasabik
Mahal ko, saang likong landas ka naghihintay?

Nang tayo’y maghiwalay, napigtal sa panimdim
Ang ‘yong kaluluwang nagsandata’t nakilahok
Sa bibig mo’y di pahimakas kundi pagbati

Lumusong sa luha’t hapis lambong ng ligalig
Sa ‘yong mata’y liwanag at dilim, umuusok
Ang apoy ng panaginip hamon sa tadhana.

2.

Bagwis ng diwatang lumipad, pumailanlang
Mula sa lagim ng lungsod lumapag sumugod
Binalangkas ang dagat bundok nasa’y lumaya

Patnubay ang gunitang tiniis isinumpa--
Mahal, saang mahiwagang gubat ka naglamay?
Kaulayaw ang masang dumamay lumiligtas

Nagliliyab ang lansangan nang ikaw’y lumisan—
Saang gilid ng bangin magkikita muli?
Humagip ang bagwis ng pangarap pumalaot

3.

Mabighaning paraluman, saan ka naglakbay?
Sa balintataw ng guniguni kumikislap
Alingawngaw ng batis ang bati ng diwata

Dukha’t api’y nag-akay sa magayumang gubat
Sa bingit ng labi awit ng dalampasigan
Sa gilid ng…

TAO TE CHING / DAO DE JING --in Filipino/Tagalog (Chapters 60-81) by E. SAN JUAN, Jr.

Image
TAO TE CHING / DAO DE JING (60-81) --Salin/Halaw ni E. SAN JUAN, Jr.

60.

Ang pamamahala ng bansa ay tulad ng pagluluto ng maliit na isda.

Lapitan ang sansinukob sa pamamagitan ng Tao

At walang mapapala ang mga diyablo ng kabuktutan.

Hindi ibig sabihin nito na ang kasamaan ay hindi nagmamalupit,

Ngunit ang kapangyarihan nila ay hindi makapipinsala.

Hindi lamang ito, na hindi makasasakit sa iba, kundi pati ang pantas ay hindi makasisira.

Hindi sila mananakit sa kapwa, at ang Birtud sa bawa’t isa ay makapagpapasigla sa kapwa.

61.

Ang malawak na bayan ay tulad ng tumana sa gilid ng ilog;

Ito’y tagpuang pook ng maraming bagay sa mundo;

Nagsisilbing ina ng lahat ng nilikha.

Laging naigugupo ng babae ang lalaki sa yumi at pagkawalang-kibo,

Nakatalungkong na walang kibo, mahinhin.

Samakatwid, kung makitrato ang isang malawak na bansa sa isang maliit sa mapagkumbabang paraan,

Magtatagumpay siya sa maliit na bayan.

At kung ang maliit naman ang makikibagay sa isang marangyang bansa sa ganoong paraan, kakanlung…